Teknik resimde yalnızca “paslanmaz” yazması, imalatçı için eksik bilgidir. Paslanmaz çelikler; işlenebilirliği, korozyon dayanımı, sertleştirilebilirliği ve fiyatı birbirinden çok farklı olan geniş bir ailedir. Doğru kaliteyi seçmek hem parçanın ömrünü hem işleme maliyetini belirler.
Sık kullanılan kaliteler
| Kalite (AISI / EN) | Yapı | Öne çıkan özelliği | İşlenebilirlik | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|
| 303 / 1.4305 | Östenitik | Kükürt katkılı; paslanmazlar içinde en kolay işlenen | Çok iyi | Otomat parçaları, miller, rakorlar, bağlantı elemanları |
| 304 / 1.4301 | Östenitik | Genel amaçlı; iyi korozyon dayanımı, kaynak edilebilir | Orta | Gıda ekipmanı, gövdeler, braketler |
| 316 / 1.4401 – 1.4404 | Östenitik | Molibden katkılı; klorüre ve asitlere karşı üstün | Orta–zor | Denizcilik, kimya, medikal parçalar |
| 430 / 1.4016 | Ferritik | Ekonomik, manyetik | İyi | Dekoratif parçalar, ev gereçleri |
| 420 / 1.4021 – 1.4028 | Martenzitik | Isıl işlemle sertleşir | İyi (tavlı halde) | Kesici ve aşınan parçalar, miller; kalıp çeliği türevleri plastik kalıp gözlerinde |
| 17-4 PH / 1.4542 | Çökelme sertleşmeli | Yüksek dayanım ile korozyon direnci bir arada | Orta | Yüksek yüklü miller, valf parçaları, havacılık |
| Dubleks 2205 / 1.4462 | Östenitik-ferritik | Yüksek dayanım, gerilmeli korozyona direnç | Zor | Petrol-gaz, deniz suyu ekipmanı |
Seçerken üç soru
- Ortam ne? İç ortam ve temiz su için 304 çoğu zaman yeter. Tuz, klor ve asit varsa 316’ya çıkılır.
- Parça sertleşecek mi? Östenitik kaliteler (303, 304, 316) ısıl işlemle sertleşmez. Aşınma ya da kesici kenar gerekiyorsa 420 ya da 17-4 PH seçilir.
- Kaynak ya da kaplama var mı? 303 kükürt nedeniyle kaynağa uygun değildir ve korozyon dayanımı 304’ten düşüktür; kaynaklı parçada 304L ya da 316L tercih edilir.
Çok talaş kaldırılan, kaynak görmeyen ve ağır korozif ortamda çalışmayan parçalarda 304 yerine 303 seçmek işleme süresini ve takım tüketimini belirgin biçimde düşürür.
Paslanmaz neden zor işlenir?
- İşlem sertleşmesi: östenitik paslanmaz, kesilirken yüzeyde sertleşir. Takım sürterek ilerlerse bir sonraki paso çok daha sert bir katmanla karşılaşır.
- Düşük ısı iletimi: ısı talaşla uzaklaşmaz, kesici kenarda birikir ve takım ömrünü kısaltır.
- Sıvanma: malzeme kesici kenara yapışarak yığma ağız oluşturur ve yüzeyi bozar.
- Uzun, sünek talaş: talaş kırılmaz, takıma ve parçaya dolanır.
Atölyede nasıl karşılıyoruz?
- Keskin, pozitif açılı ve uygun kaplamalı kesiciler kullanırız; körelen takım hemen değiştirilir.
- Takımı parçada bekletmeyiz: ilerleme sabit ve yeterli tutulur, sürtünen hafif pasolardan kaçınılır.
- Bol ve doğru yönlendirilmiş soğutma sıvısı ile ısı kesme bölgesinden uzaklaştırılır.
- Parça ve takım rijit bağlanır; titreşim işlem sertleşmesini artırır.
- Derin delik ve dişlerde talaş boşaltma kademeli yapılır.
İşleme sonrası
İşleme sırasında yüzeye bulaşan serbest demir, paslanmaz parçada sonradan pas lekesi olarak ortaya çıkabilir. Pasivasyon bu demiri uzaklaştırır ve koruyucu oksit tabakasını yeniler. Görünüm için kumlama, fırçalama (saten) ya da elektro parlatma uygulanabilir. Ayrıntılar için Yüzey İşlemleri Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.
Teklif isterken
Resimde kaliteyi açıkça yazın (örneğin 1.4301 ya da AISI 304), varsa sertlik ve yüzey isteğini ekleyin. Kaliteden emin değilseniz parçanın çalışacağı ortamı anlatın; uygun kaliteyi birlikte belirleyelim. Talaşlı imalat hizmetlerimiz: CNC Dik İşlem, CNC Torna.