Enjeksiyon kalıbında yolluk, eriyik plastiği makine memesinden kalıp gözüne taşıyan kanaldır. Bu kanalın her baskıda parçayla birlikte donup atılması mı, yoksa sürekli sıcak tutulması mı gerektiği; kalıp fiyatını, çevrim süresini ve parça kalitesini doğrudan etkiler.
Soğuk yolluk nedir?
Soğuk yollukta kanal kalıp plakalarına işlenir ve her çevrimde parçayla birlikte soğur. Baskı sonunda yolluk parçadan ayrılır; kırılıp yeniden kullanılır ya da hurdaya gider. Kalıp yapısı basittir, bakımı kolaydır ve renk değişimi hızlıdır.
Sıcak yolluk nedir?
Sıcak yollukta plastik, ısıtılan bir dağıtıcı (manifold) ve memeler içinde eriyik halde tutulur ve doğrudan göze ya da kısa bir soğuk yolluğa verilir. Her baskıda atılan yolluk ortadan kalkar ya da çok küçülür.
| Ölçüt | Soğuk yolluk | Sıcak yolluk |
|---|---|---|
| Kalıp maliyeti | Düşük | Yüksek (manifold, memeler, sıcaklık kontrol ünitesi) |
| Malzeme firesi | Her baskıda yolluk çıkar | Yok ya da çok az |
| Çevrim süresi | Kalın yolluğun soğuması beklenir | Daha kısa |
| Renk ve malzeme değişimi | Hızlı | Daha uzun, temizleme gerekir |
| Bakım | Basit | Uzmanlık ister; ısıtıcı, termokupl ve meme uçları izlenir |
| Isıya duyarlı malzemeler | Sorunsuz | Dikkatli sıcaklık kontrolü gerekir |
| Büyük ve çok gözlü kalıplar | Dengeli dolum zorlaşır | Dengeli ve düşük basınçlı dolum |
Sıcak yolluk meme türleri
- Açık (termal) meme: giriş, meme ucundaki ısı dengesiyle kapanır. Yapısı basit ve ekonomiktir; parçada küçük bir giriş izi bırakır, akışkan malzemelerde ip yapma ve damlama görülebilir.
- İğneli (valfli) meme: giriş, hareketli bir iğneyle mekanik olarak açılıp kapanır. Giriş izi çok temizdir, büyük giriş çapı kullanılabilir, sıralı açma ile birleşme izinin yeri yönetilebilir. Daha pahalıdır ve bakımı daha fazladır.
- Sıcak yolluk + kısa soğuk yolluk: meme küçük bir soğuk yolluğa basar, oradan parçalara dağılır. Küçük parçalı çok gözlü kalıplarda fireyi azaltırken maliyeti sınırlı tutar.
Hangisi ne zaman?
- Yıllık adet düşükse, renk sık değişiyorsa ya da kalıp bütçesi sınırlıysa soğuk yolluk çoğu zaman doğru seçimdir.
- Adet yüksekse, hammadde pahalıysa ya da yolluk kırığı kullanılamıyorsa (şeffaf, medikal, gıdayla temas eden parçalar) sıcak yolluk kendini geri öder.
- Parça büyükse ve tek girişten dolmuyorsa çok noktadan sıcak yolluk gerekir.
- Görünür yüzeyde giriş izi istenmiyorsa iğneli meme değerlendirilir.
Karar vermeden önce
Giriş yeri, sayısı ve yolluk tipi dolum dengesini, birleşme izlerini ve çarpılmayı birlikte belirler. Bu yüzden yolluk kararını kalıp akış analizi ile birlikte veririz: farklı seçenekleri kalıp ekrandayken karşılaştırmak, çelik işlendikten sonra değiştirmekten çok daha ucuzdur.