Şişe kapağından armatür rakoruna, filtre gövdesinden ayar vidasına kadar pek çok plastik parçanın üzerinde diş vardır. Diş, kalıp açılma yönüne göre bir ters açıdır; bu yüzden vidalı bir parçanın kalıptan nasıl çıkacağı, kalıbın en önemli tasarım kararıdır.
Dış dişler
Dış diş çoğu zaman en kolay çözülen durumdur: diş ekseni ayırma hattına yatırılır ve diş, kalıbın iki yarısına yarım yarım işlenir. Kalıp açıldığında parça serbest kalır. Bedeli, dişin iki yanında kalan ayırma hattı izidir; sızdırmazlık ya da hassas geçme gerekiyorsa iz üzerine küçük bir düzlük açılır ya da diş döner bir elemanla çözülür.
İç dişler için beş yöntem
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Ne zaman uygun? | Sınırı |
|---|---|---|---|
| Zorla sıyırma | Parça, dişli maçanın üzerinden esneyerek itilir | Esnek malzeme (PP, PE), sığ ve yuvarlak profilli diş, kapak türü parçalar | Sert malzemede ve keskin dişte parça yırtılır |
| Döner maça | Maça motor, hidrolik ya da kremayer ile dönerek dişten çıkar | Yüksek adet, hassas ve derin dişler | Kalıp pahalı ve karmaşıktır; parçanın dönmesini engelleyecek tutucu biçim gerekir |
| Katlanır maça | Maça dilimleri içe doğru kapanarak dişten kurtulur | Kısa çevrim, döndürme mekanizması istenmeyen durumlar | Dilim izleri kalır; çok küçük çaplarda uygulanamaz |
| Elle sökülen insert maça | Dişli maça parçayla birlikte çıkar, dışarıda elle sökülüp kalıba geri takılır | Düşük adet, prototip, sınırlı kalıp bütçesi | İşçilik ve çevrim süresi yüksektir |
| Sonradan diş açma ya da metal insert | Delik düz basılır; diş kılavuzla açılır ya da pirinç insert takılır | Küçük çaplı, yük taşıyan, sık sökülen bağlantılar | Ek operasyon gerektirir |
Dişli parça tasarım kuralları
- Dişi parçanın kenarına kadar götürmeyin. Başlangıçta ve bitişte yaklaşık 0,8 mm düz bir bölüm bırakın; aksi halde kalıpta bıçak gibi ince, çabuk kırılan bir çelik kenar oluşur.
- Diş dibine ve tepesine radyüs verin. Keskin diş dibi plastikte çentik etkisi yapar ve çatlağı oradan başlatır.
- İnce hatve yerine kaba hatve seçin; plastik dişte ince hatve hem zor dolar hem çabuk sıyrılır.
- Kesik (bölümlü) diş, zorla sıyırmayı kolaylaştırır ve döner mekanizmaya gerek bırakmayabilir.
- Plastik diş ile metal vidanın çekme payı ve ısıl genleşmesi farklıdır; uzun diş boylarında hatve farkı birikir. Kavrama boyunu gereğinden uzun tutmayın.
- Konik boru dişinden kaçının: sıkıldıkça plastik göbeği çevresel olarak açar ve zamanla çatlatır.
- Döner maçalı kalıpta parçanın maça ile birlikte dönmemesi için dış yüzeyde tırtıl, düzlük ya da kanat bırakın.
Yöntemi adet belirler
Aynı vidalı parça yılda birkaç bin adet için elle sökülen maçayla, yüz binlerce adet için döner maçalı çok gözlü kalıpla üretilir. Yıllık adedi, malzemeyi ve dişin görevini (sızdırmazlık mı, yalnızca tutma mı) teklif aşamasında paylaşırsanız en uygun kalıp yapısını birlikte seçeriz. Genel kurallar için Tasarım Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.