Yüzey işlemi parçanın son adımı değil, tasarımın parçasıdır
Bir parçanın korozyona dayanımı, aşınma ömrü, görünümü ve hatta montaj ölçüsü yüzey işlemiyle değişir. İşlem baştan bilinirse ölçüler, malzeme ve kalıp yüzeyi buna göre hazırlanır; sonradan eklenirse geçmeler sıkışır, dişler dolar, renk tutmaz. Bu sayfa metal parçalar ve kalıptan çıkan plastik parçalar için en sık kullanılan seçenekleri özetler.
İhtiyacınız olan yüzey işlemini teklif aşamasında bize bildirin. İşlemin katman kalınlığını ölçülere yansıtır, maskelenecek bölgeleri sizinle birlikte belirleriz.
Metal parçalar için yüzey işlemleri
| İşlem | Uygulandığı malzeme | Ne sağlar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Eloksal (anodik oksidasyon) | Alüminyum | Korozyon dayanımı, renk seçeneği, elektriksel yalıtım | Katman yaklaşık yarı yarıya içe ve dışa büyür; yüksek silisyumlu döküm alaşımlarında renk koyu ve lekeli çıkabilir |
| Sert eloksal | Alüminyum | Yüksek yüzey sertliği ve aşınma dayanımı | Katman kalındır; geçme ölçülerinde mutlaka hesaba katılmalıdır |
| Elektrolitik kaplama (çinko, nikel, krom) | Çelik, pirinç, zamak | Korozyon koruması, sertlik, parlak görünüm | Kör deliklerde ve derin ceplerde kaplama ince kalır; yüksek dayanımlı çeliklerde hidrojen gevrekliği riski |
| Akımsız nikel | Çelik, alüminyum | Karmaşık geometride bile eşit kalınlıkta kaplama | Elektrolitik kaplamaya göre daha pahalıdır |
| Toz boya | Çelik, alüminyum, döküm | Kalın, darbeye ve UV’ye dayanıklı renkli yüzey | Katman kalındır (yaklaşık 60–120 µm); dişler ve geçme yüzeyleri maskelenmelidir |
| Kumlama | Tüm metaller | Eşit mat yüzey, çapak ve iz giderme, kaplama öncesi hazırlık | İnce cidarlı parçalarda çarpılma yapabilir; ölçü yüzeyleri korunmalıdır |
| Pasivasyon | Paslanmaz çelik | Yüzeydeki serbest demiri uzaklaştırır, korozyon direncini artırır | Ölçüyü ve görünümü değiştirmez |
| Karartma (siyah oksit) | Çelik | Hafif korozyon koruması, yansımasız siyah yüzey | Ölçü değişimi yok denecek kadar azdır; tek başına dış ortam için yeterli değildir |
| Lazer markalama | Metal ve birçok plastik | Kalıcı parça numarası, logo, karekod | Sarf malzemesi gerektirmez; eloksal üzerinde yüksek kontrast verir |
| Parlatma ve taşlama | Tüm metaller | Düşük pürüzlülük, sızdırmazlık ve kayma yüzeyi | İşçilik süresi yüzey kalitesiyle hızla artar |
Yüzey işlemi ölçüyü nasıl etkiler?
- Kaplama ve boya malzeme ekler: mil büyür, delik küçülür. H7/g6 gibi geçmelerde ölçü kaplama öncesine göre verilmelidir.
- Vida dişleri toz boyada dolar; ya maskelenir ya da boya sonrası yeniden çekilir.
- Kumlama ve parlatma malzeme kaldırır; keskin kenarları yuvarlatır.
- Teknik resimde ölçünün “kaplama öncesi” mi “kaplama sonrası” mı olduğunu belirtin.
Plastik parçalarda yüzey: kalıp yüzeyi neyse parça odur
Enjeksiyonla üretilen parçanın yüzeyi, kalıp çeliğinin yüzeyinin kopyasıdır. Bu yüzden plastik parçada yüzey kalitesi kalıp yapılırken belirlenir.
| Kalıp yüzeyi | Nasıl elde edilir? | Parçadaki sonuç | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Ayna parlak | Elmas pasta ile kademeli parlatma | Parlak, şeffaf parçada optik netlik | Lensler, şeffaf kapaklar, parlak dekoratif parçalar |
| Yarı parlak | İnce zımpara kâğıdı ile parlatma | Düzgün, hafif parlak yüzey | Görünür gövde parçaları |
| Mat | Taş ile perdahlama | Mat, iz göstermeyen yüzey | İç parçalar, teknik parçalar |
| Erozyon dokusu | Dalma erozyon ile, VDI 3400 sınıfına göre | Eşit pütürlü mat yüzey | Elektrik-elektronik gövdeler, tutma yüzeyleri |
| Kimyasal desen | Asitle dağlama | Deri, kum, geometrik desen | Otomotiv iç parçaları, beyaz eşya panelleri |
| Kumlanmış | Cam bilye ya da kum püskürtme | Saten mat yüzey | Genel amaçlı görünür parçalar |
Desenli yüzeyde çıkma açısı
Desen derinleştikçe parçanın kalıptan çizilmeden çıkması için daha fazla çıkma açısı gerekir. Pratik kural: her 0,025 mm desen derinliği için yaklaşık 1° ek açı. Parlak yüzeyde 0,5–1° yeterli olabilirken kaba desende 3–5° gerekebilir.
Plastik parçaya sonradan uygulanan işlemler
- Boya: renk eşleme ve birleşme izlerini örtme için; PP ve PE gibi malzemelerde ön işlem gerekir.
- Krom kaplama: en iyi sonucu kaplama kalitesindeki ABS ve ABS/PC verir; parça tasarımında keskin köşelerden kaçınılır.
- Tampon ve serigrafi baskı: logo ve işaretlemeler için.
- Lazer markalama: kalıcı ve sarfsız; malzemeye lazer katkısı eklenmesi kontrastı artırır.
- Ultrasonik kaynak: iki plastik parçayı vidasız ve yapıştırıcısız birleştirir.
Kalıbın kendi yüzeyi için işlemler
Kalıp ömrünü ve parça kalitesini korumak için kalıp elemanlarına da yüzey işlemi uygulanır.
- Nitrasyon: yüzey sertliğini artırır; alüminyum enjeksiyon ve kokil kalıplarında yapışmayı ve erozyonu azaltır.
- PVD kaplamalar (TiN, CrN vb.): maça, itici ve hareketli elemanlarda aşınmayı ve sarmayı azaltır.
- Sert krom ve nikel kaplama: korozif hammaddelerde (PVC gibi) kalıp gözünü korur.
- Kokil kalıp boyası: kokil dökümde kalıp ile sıvı metal arasına ısı yalıtımı ve ayırıcı katman sağlar; düzenli yenilenir.
İşlem seçerken soracağımız sorular
- Parça nerede çalışacak: iç ortam, dış ortam, kimyasal, nem, sıcaklık?
- Görünür yüzey hangisi, hangi renk ve parlaklık bekleniyor?
- Hangi yüzeyler geçme, sızdırmazlık ya da elektriksel temas yüzeyi?
- Adet ne kadar: işlem askıda mı, dökme mi yapılacak?
- Uyulması gereken bir standart ya da müşteri şartnamesi var mı?
İlgili sayfalar: Malzeme Rehberi, Tasarım Rehberi, Tolerans Rehberi, Yüzey Pürüzlülüğü Dönüştürücü.