Prototipten seri üretime, kalıptan bitmiş parçaya — İzmir'den. E-posta: info@oskakalip.com Telefon: 0506 462 17 78 WhatsApp Sohbeti Teklif Başlat
Fiyat teklifi alın

Ana Sayfa / Tasarım Rehberi

Tasarım Rehberi

Kalıba uygun parça tasarımı: et kalınlığı, çıkma açısı, federler, ters açılar ve toleranslar için pratik kurallar.

Kalıba uygun tasarım neden önemli?

Bir parçanın maliyetinin ve kalitesinin büyük bölümü, daha kalıp çeliği kesilmeden, tasarım masasında belirlenir. Kalıba uygun tasarlanmış bir parça daha basit bir kalıpla, daha kısa çevrim süresinde ve daha az hatayla üretilir. Aşağıdaki kurallar, bize gelen modellerde en sık düzelttiğimiz noktalardan derlenmiştir.

Buradaki değerler genel tasarım kılavuzlarından alınmış başlangıç değerleridir. Her parça için kalıp tasarımına başlamadan önce üretilebilirlik incelemesi yapıyor, gerekirse değişiklik önerilerimizi sizinle paylaşıyoruz.

1. Et kalınlığını eşit tutun

Plastik parçada en önemli kural budur. Kalın bölgeler geç soğur; çöküntü, boşluk ve çarpılma bu bölgelerde başlar.

  • Et kalınlığını parça genelinde olabildiğince sabit tutun; fark yaklaşık ±%10 içinde kalsın.
  • Çoğu parça için 2 – 3 mm iyi bir başlangıç değeridir. Malzemeye göre aralıklar Malzeme Rehberi sayfasındadır.
  • Kalınlık değişmek zorundaysa basamak yerine yumuşak geçiş kullanın (geçiş uzunluğu kalınlık farkının en az 3 katı).
  • Kalın, dolu bölgelerin içini boşaltın; dayanımı federlerle sağlayın.

2. Çıkma açısı verin

Kalıbın açılma yönüne paralel her yüzeye çıkma açısı gerekir. Açı olmayan parça kalıptan çizilerek, zorlanarak ya da hiç çıkmaz.

Yüzey Önerilen çıkma açısı
Genel yüzeyler 1° – 2°
Dik yüzeyler için alt sınır En az 0,5°
Hafif desenli (kumlama, ince asit) yüzeyler 3°
Derin desenli yüzeyler 5° ve üzeri
Kapama (çelik çeliğe kapanan) yüzeyler En az 3°

3. Federler ve vida kuleleri

Federler parçayı kalınlaştırmadan rijitlik kazandırır; ancak yanlış ölçülendirilirse görünür yüzeyde çöküntü izi bırakır.

Detay Öneri
Feder kalınlığı Ana et kalınlığının %50 – 65’i
Feder yüksekliği Feder kalınlığının en çok 3 katı
Feder dip radyusu Et kalınlığının en az 0,25 katı
Vida kulesi dış çapı Delik çapının yaklaşık 2 katı
Vida kulesi et kalınlığı Ana et kalınlığının yaklaşık %60’ı

4. Keskin köşelerden kaçının

Keskin iç köşeler gerilimi toplar ve parçanın en zayıf noktası olur; ayrıca malzeme akışını zorlaştırır. İç köşelere radyus verin, dış köşede et kalınlığını koruyacak şekilde iç radyus + et kalınlığı kadar dış radyus kullanın.

5. Ters açıları sorgulayın

Kalıbın açılma yönünde çıkmayan her detay (yan delik, tırnak, kanal) kalıba maça, eğik itici veya döner mekanizma ekler. Bunlar kalıp maliyetini ve bakım ihtiyacını artırır. Çoğu ters açı, detayın yönü değiştirilerek ya da altına pencere açılarak (geçme çelik) hareketli eleman olmadan çözülebilir. Gerçekten gerekli olanları ise birlikte belirleriz.

6. Görünür yüzeyleri bize bildirin

Her kalıpta yolluk giriş izi, ayırma hattı ve itici izleri bulunur. Bunların nereye geleceği tasarımın başında kararlaştırılır.

  • Müşterinin gördüğü (A sınıfı) yüzeyleri modelde ya da teknik resimde işaretleyin.
  • Yüzey beklentisini belirtin: parlak, mat, desenli, boyanacak ya da kaplanacak.
  • Logo ve yazıların yerini, kabartma mı gömme mi olacağını yazın.

7. Toleransları gerçekçi belirleyin

Enjeksiyon parçasında ölçü; kalıbın işleme hassasiyeti ile plastiğin çekmesinin toplamıdır. Genel kılavuzlarda kalıp işleme toleransı ±0,08 mm, buna ek olarak malzemeye bağlı değişkenlik mm başına yaklaşık ±0,002 mm olarak verilir. Dar toleransı yalnızca gerçekten çalışan, geçen ya da sızdırmazlık yapan ölçülere verin; her ölçüyü dar tutmak kalıp ve kontrol maliyetini gereksiz artırır.

Kurallar yetmediğinde: kalıp akış analizi

Bu sayfadaki kurallar DFM (üretime uygun tasarım) incelemesinin temelidir ve parçanın genel olarak kalıplanabilir olup olmadığını gösterir. Ancak karmaşık parçalarda “giriş nereye konmalı, kaynak izi nereye düşer, parça ne kadar çarpılır?” gibi sorular kuralla değil hesapla yanıtlanır. Bunun için kalıp akış analizi yapılır.

DFM incelemesi Kalıp akış analizi
Sorduğu soru Parça kolay ve ekonomik üretilebilir mi? Parça bu kalıpta nasıl dolacak, nasıl soğuyacak?
Yöntem Tasarım kuralları ve tecrübe Sayısal simülasyon
Ne zaman Tasarımın en başında, her parçada DFM sonrasında, karmaşık ya da kritik parçalarda

İkisi birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar. Akış analizini kendi bünyemizde yapıyoruz; ayrıntılar Kalıp Akış Analizi sayfasındadır.

Alüminyum döküm parçalar için

  • Et kalınlığını burada da eşit tutun; kalın kütleler çekinti boşluğuna yol açar.
  • Dış yüzeylere, iç yüzeylere göre daha az çıkma açısı yeterlidir; iç yüzeylerde metal maçayı sıkıştırdığı için açıyı artırın.
  • İşlenecek yüzeylere işleme payı bırakın ve bu yüzeyleri resimde belirtin.
  • Keskin köşe yerine radyus kullanın; hem kalıp ömrü hem dolum iyileşir.
  • Sızdırmazlık, basınç dayanımı ya da ısıl işlem beklentisi varsa baştan belirtin; yöntem ve alaşım seçimini değiştirir.

CNC ile işlenecek parçalar için

  • İç köşelere takım yarıçapına uygun radyus verin; keskin iç köşe erozyon gerektirir.
  • Derin ve dar cepler ince, uzun takım gerektirir; derinliği mümkünse cep genişliğinin 4 katı içinde tutun.
  • Standart matkap ve kılavuz ölçülerini kullanın; diş derinliğini gereğinden uzun vermeyin.
  • Parçayı az bağlamada işlenecek şekilde tasarlayın; her yeniden bağlama süre ve hata riski ekler.
  • İnce duvarlar titreşir ve ölçü tutmaz; işlev gerektirmiyorsa kalınlaştırın.

Plastik parçaların montajı: hangi yöntem ne zaman?

Birleştirme yöntemi parçanın tasarımını, kalıbın yapısını ve montaj maliyetini birlikte belirler. Kararı kalıp tasarımından önce vermek gerekir.

Yöntem Güçlü yanı Zayıf yanı
Tırnaklı geçme Ek parça ve vida gerektirmez, montaj çok hızlıdır, sökülebilir tasarlanabilir Boşluk nedeniyle ses yapabilir; sürekli yük altında gevşer; kalıpta çoğu zaman maça ya da eğik itici ister
Vida (saç vidası, insert) Sağlamdır, defalarca sökülüp takılabilir Vida kulesi burulmada çatlayabilir; doğrudan plastiğe vidalamada söküp takma sayısı sınırlıdır
Ultrasonik kaynak Yüksek dayanım, sızdırmaz birleşme, sürünme sorunu yok Sökülemez; ek operasyon ve aparat gerektirir; her plastik çifti kaynak olmaz

Tırnaklı geçme tasarımı

  • Tırnak kol kalınlığı, bağlandığı duvar kalınlığının yaklaşık 0,5–0,6 katı olsun; daha kalını yüzeyde çöküntü yapar.
  • Kol uzunluğu kalınlığın 5–10 katı olsun; kısa kol esnemeden kırılır.
  • Tırnak dibine kol kalınlığının en az yarısı kadar radyüs verin; kırılmaların çoğu keskin dipten başlar.
  • Çıkış açısı sökülebilirliği belirler: yaklaşık 35° elle kolay sökülür, 45° kuvvet ister, 80–90° sökülmez.
  • Tırnakları parça çevresine eşit aralıkla dağıtın; hizalama için konumlama pimleri ekleyin.
  • Tırnak ölçüsü denemelerde çoğu zaman düzeltilir. Kalıpta çelik bırakacak şekilde küçük başlayın: çelikten talaş almak kolay, çelik eklemek zordur.

Saç vidası için vida kulesi

  • Kule dış çapı vida çapının yaklaşık 2–2,5 katı olsun.
  • Dişin plastiğe kavrama boyu vida anma çapının en az 2 katı olsun.
  • Delik derinliği vida boyundan en az 0,5 mm fazla olsun; talaş için yer kalsın.
  • Delik ağzına havşa açın: vidaya kılavuzluk eder, ilk dişin kuleyi çatlatmasını önler.
  • Kuleyi duvara ve tabana federle bağlayın, dibine radyüs verin.
  • Doğrudan plastiğe vidalanan bağlantıyı en fazla birkaç kez söküp takın; sık sökülecekse pirinç insert kullanın.

Ultrasonik kaynak için tasarım

  • Birleşme yüzeyine üçgen kesitli bir enerji yönlendirici (ince çıkıntı) koyun; erime oradan başlar.
  • İki parçanın birbirine oturmasını sağlayan bir kademe ya da kanal tasarlayın; kaynak sırasında kaymasınlar.
  • Kaynak yüzeyini tek düzlemde tutun ve sonotrotun bastığı yüzeye mümkün olduğunca yakın yerleştirin.
  • Amorf malzemeler (ABS, PC, PS) yarı kristalin malzemelere (PP, PA, POM) göre daha kolay kaynak olur; farklı iki malzemeyi birleştirmeden önce uyumu bize sorun.
  • Taşan eriyiğin görünür yüzeye çıkmaması için birleşme çevresine taşma kanalı bırakın.

Görünüm hatalarını tasarımla önlemek

  • Çöküntü: feder ve kule karşısındaki yüzeyde oluşur. Feder dibini inceltin; kaçınılmazsa yüzeye desen, kademe ya da dekoratif kanal ekleyerek gizleyin.
  • Birleşme izi: iki akış cephesinin buluştuğu yerde oluşur. Giriş yerini ve sayısını, izi görünmeyen ve yük taşımayan bölgeye düşecek şekilde seçeriz; desen izi azaltır ama tamamen örtmez.
  • Çarpılma: eşit olmayan et kalınlığı ve soğumadan kaynaklanır. Büyük düz yüzeylere hafif bombe ya da kenar kıvrımı verin.
  • Kademe ve çapak: iki parçanın birleştiği yere bilinçli bir derz (gölge kanalı) koymak küçük ölçü farklarını görünmez kılar.

Parça maliyetini düşüren tasarım kararları

  • Dayanımı et kalınlığıyla değil federle artırın: daha az malzeme, daha kısa çevrim.
  • Bir parçaya birden fazla görev verin: tırnak, kablo tutucu, menteşe parçanın üzerinde olabilir.
  • Ters açıları ayırma hattını değiştirerek ya da geçiş deliği açarak kaldırın; her maça kalıp fiyatını ve bakımını artırır.
  • İşlevi olmayan her ayrıntıyı çıkarın; her ayrıntının bir varlık nedeni olmalı.
  • Dar toleransı yalnızca gereken ölçüye verin. Değerler için Tolerans Rehberi sayfasına bakın.
  • Vida yerine tırnaklı geçme düşünün; montaj süresi ve parça sayısı azalır.
  • Yüzey beklentisini baştan belirleyin; seçenekler için Yüzey İşlemleri Rehberi sayfasına bakın.

Teklif öncesi kısa kontrol listesi

  • 3B model (STEP / IGES / Parasolid) ve varsa teknik resim
  • Hammadde ya da alaşım tercihi; yoksa parçanın çalışma koşulları
  • Yıllık ve toplam adet, hedeflenen göz sayısı
  • Görünür yüzeyler ve yüzey kalitesi beklentisi
  • Kritik ölçüler ve toleransları

Ayrıntılı liste için Kalıp teklifi isterken hazırlamanız gerekenler yazımıza göz atabilirsiniz.

Teklif İste

Kaynaklar: Protolabs “Design Guidelines: Plastic Injection Molding” ve Fictiv “Injection Molding Specifications” kılavuzları.

Kalıp ve hassas parça işleriniz için üretim ortağınız

Kokil, plastik enjeksiyon ve alüminyum enjeksiyon kalıpları ile CNC talaşlı imalat tek atölyede. Teknik resminizi gönderin, birlikte değerlendirelim.

Bize Ulaşın
Kasım 16, 2026

Stainless Steel Grades in CNC Machining: 303, 304, 316, 420 and 17-4 PH

Devamını oku
Kasım 16, 2026

CNC İşlemede Paslanmaz Çelik Türleri: 303, 304, 316, 420 ve 17-4 PH

Devamını oku
Tüm haberler ve yazılar